Τα τελευταία αρκετά χρόνια έχω κάνει μια στροφή προς τη Ρώσικη λογοτεχνία (κάτι που άρχισα να ξεπερνάω όμως σιγά σιγά, γιατρέ μου). Ίσως φταίει η ενασχόλησή μου με τον υπαρξισμό, ίσως απλά η αγωνία να έχω διαβάσει τους κλασικούς (λες και είναι απαραίτητο skill ζωής), ίσως κάποια βαθιά αγάπη για την μιζέρια και τα κίτρινα φώτα των Ρωσικών επαρχιακών δρόμων. Ποιος ξέρει.

Το τελευταίο βιβλίο που διάβασα ήταν το “Αδερφοί Καραμαζόφ”, του αγαπημένου Φιόντορ Ντοστογιέφσκι. Το βιβλίο αυτό δεν είναι απλή υπόθεση. Είναι τέσσερις τόμοι πανάθεμά το κι είναι για δυνατούς λύτες, καθώς ναι, έχει από όλα, ακόμα κι έναν φόνο έκπληξη στο τέλος.

Δε θέλω να σε γεμίσω spoilers, οπότε δε θα σου πω αναλυτικά τι παίζει (γιατί, πες με ανίδεη, ακόμα πιστεύω ότι μπορεί να θέλει κάποιος να το διαβάσει). Θα σου πω όμως ότι ο Ντοστογιέφσκι είναι καταπληκτικός στο να φτιάχνει χαρακτήρες πολυδιάστατους, χαρακτήρες με τα καλά και τα κακά τους, σαν εσένα. Είναι σαν ψυχολόγος που έχει έρθει σε τόσο συχνή  επαφή με το τι σημαίνει ανθρώπινο, που πλέον όλα τα χωράει. Στην απόλυτη χαρά λίγο μιζέρια, στον απόλυτο πόνο λίγο νόημα, στον απόλυτο έρωτα λίγο… όχι τόσο έρωτα. Το βιβλίο αυτό είναι μια ωδή στην ανθρώπινη αντιφατικότητα, στο γεγονός ότι συχνά βρίσκουμε τον εαυτό μας να θέλει εντελώς διαφορετικά πράγματα την ίδια στιγμή και τα θέλει τώρα. Όλα.

Το “Αδερφοί Καραμαζόφ” διαδραματίζεται στην Ρωσία του 19ου αιώνα και ο Φιόντορ, θέτει βαθιά υπαρξιακά ερωτήματα σε σχέση με την πίστη, την ηθική, την ελεύθερη βούληση, τον έρωτα, αλλά και το τι σημαίνει τελικά να είσαι οικογένεια, τι σημαίνει να λέγεσαι πατέρας (και φυσικά καταλήγει στο ότι δεν φτάνει απλά να γεννήσεις το παιδί). Βέβαια, εκεί που εγώ παθιάζομαι, είναι εκεί που τίθενται όλα τα θέματα περί Θεού και θρησκείας. Κάποια στιγμή κάποιος λέει (κι είναι παιδί 12 χρονών) ότι ακόμα κι αν δεν υπήρχε Θεός, θα έπρεπε να δημιουργηθεί. True that.

Πρόκειται λοιπόν για μια επική νουβέλα περί ηθικής και φόνων (αγαπημένα θέματα του Φιόντορ), σε μια Ρωσία που πάει να εκμοντερνιστεί απότομα (αλλά από ό,τι βλέπουμε όλοι, μάλλον δεν τα κατάφερε ποτέ). Τρία αδέρφια, ο Ντμίτρι, ο Ιβάν και ο Αλεξέι, εκπροσωπούν τρεις διαφορετικές απαντήσεις στο ερώτημα του πώς να ζει κανείς τελικά. Στο βιβλίο αυτό θα τα βρεις ειλικρινά όλα: γυναίκες να σέρνουν άντρες, καλόγερους και μοναστήρια, φόνους, δικαστήρια, ψυχωτικά επεισόδια, αυτοκτονίες. Ίσως δεν είναι τυχαίο τελικά ότι είναι ένα από τα αγαπημένα βιβλία του Χαρούκι Μουρακάμι.

Σίγουρα πάντως, δεν είναι απλά ένα βιβλίο. Είναι μια ολόκληρη φιλοσοφική προβληματική, γραμμένη σε μόνο χίλιες σελίδες. Οκ, χρειάζεσαι τουλάχιστον τρεις με τέσσερις μήνες για να το τελειώσεις, αλλά αξίζει. Υπομονή μόνο με τα δέκα εκατομμύρια υποκοριστικών που χρησιμοποιούν οι Ρώσοι και αναγκαστικά θα βρεις τον εαυτό σου να αναρωτιέται αν ο Αλιόσα είναι ο Αλεξέι (καλά αυτό ήταν ευκολάκι) και το who is who εκεί μέσα γαμώτο. Υπομονή επίσης με κάτι μακρινάρια μονολόγων που όσο και να μου άρεσε το βιβλίο, λίγο τα βαρέθηκα. Το καλό είναι πως ό,τι και να χάσεις, στο τέλος παίζει ένας τύπος που τα ψιλοεξιστορεί όλα, βασανιστικά, από την αρχή (για όσους πρόσεχαν στο βιβλίο είναι μη αναγκαία η επανάληψη). Ο Ντοστογιέφσκι δεν ήξερε πώς θα πάει η πλοκή όταν ξεκίνησε να γράφει (κι αν με ρωτάς, αυτό βγαίνει προς τα έξω), οπότε γενικά το θέμα δεν είναι το τι γίνεται, αλλά το πώς γίνεται. Κάπως σαν τη ζωή μας δηλαδή.